تبلیغات
❤مجموعه اول بسته های آموزشی در کشور❤ - اصول اجرای آموزش کاشیکاری2
اصول اجرای آموزش کاشیکاری2

کاشی و سرامیک از قدیمی‏ترین ساخته‏های دست بشر می‏باشد. فراوانی مواد اولیه و سهولت ساخت تولید باعث شده است تا اشیاء سرامیکی از قدیمی‏ترین یافته‏های انسان‌های نخستین باشد.  صنعت کاشی‌سازی و کاشی‌کاری که بیش از همه در تزیین معماری سرزمین ایران، و به طور اخص بناهای مذهبی به کار گرفته شده، دارای ویژگی‌های خاصی است. این هنر و صنعت از گذشته‌ بسیار دور در نتیجه مهارت، ذوق و سلیقه کاشی‌ساز در مقام شیئی ترکیبی متجلی گردیده، بدین ترتیب که هنرمند کاشی‌کار با کاربرد و ترکیب رنگ‌های گوناگون و یا در کنار هم قراردادن قطعات ریزی از سنگ‌های رنگین و بر طبق نقشه‌ای از قبل طرح گردیده، به اشکالی متفاوت و موزون از تزیینات بنا دست یافته است. طرح‌های ساده هندسی، خط منحنی، نیم دایره، مثلث، و خطوط متوازی که خط عمودی دیگری بر روی آنها رسم شده از تصاویری هستند که بر یافته‌های دوره‌های قدیمی‌تر جای دارند، که به مرور نقش‌های متنوع هندسی، گل و برگ، گیاه و حیوانات که با الهام و تأثیرپذیری از طبیعت شکل گرفته‌اند پدیدار می‌گردند، و در همه حال مهارت هنرمند و صنعت کار در نقش دادن به طرح‌ها و هماهنگ ساختن آنها، بارزترین موضوع مورد توجه است. این نکته را باید یادآور شد که مراد کاشی‌گر و کاشی‌ساز از خلق چنین آثار هنری هرگز رفع احتیاجات عمومی و روزمره نبوده، بلکه شناخت هنرمند از زیبایی و ارضای تمایلات عالی انسانی و مذهبی، مایه اصلی کارش بوده است. مخصوصاً اگر به یاد آوریم که هنرهای کاربردی بیشتر جنبه کاربرد مادی دارد، حال آن که خلق آثار هنری نمایانگر روح لطیف انسان می‌باشد.   هنر کاشی‌کاری، ترکیبی از خصایص تجریدی و انفرادی اشیاء و رنگ‌هاست، که بیننده را به تحسین ذوق و سلیقه و اعتبار کار هنرمند در تلفیق و ترکیب پدیده‌های مختلف وادار می‌سازد. تزئینات کاشی بر روی ستون‌های معبد العبید در بین‌النهرین باقی مانده از سال‌های نیمه دوم هزاره دوم ق.م. نشانگر اولین کاربرد هنر کاشی‌کاری در معماری است. این شیوه تزیینی که با ترکیب سنگ‌هایی الوان و قراردادن آنها در کنار یکدیگر و با نظم و تزئینی خاص و همچنین با استفاده از اشیاء رنگین مانند صدف، استخوان و ... ترتیب یافته، بیشتر شبیه به شیوه موزاییک‌سازی است تا کاشی‌کاری، که به هر حال اولین تلفیق اشیاء الوان تزئینی است که با نقوش مختلف هندسی زینت بخش نمای بنا شده، و پایه‌ای جهت تداوم هنر کاشی‌کاری به خصوص نوع معرق آن در آینده گردیده است. همچنین اولین تزئینات آجرهای لعابدار و منقوش نیز بر دیواره‌های کاخ‌های آشور و بابل به کار گرفته شده است.  در ایران مراوده فرهنگی، اجتماعی، نظامی، داد و ستدهای اقتصادی و رابطه صنعتی، گذشته از ممالک همجوار، با ممالک دور دست نیز سابقه تاریخی داشته است. این روابط تأثیر متقابل فرهنگی را در بسیاری از شئون صنعتی و هنری به ویژه هنر کاشی‌کاری و کاشی‌سازی و موزاییک به همراه داشته، که اولین آثار و مظاهر این هنر در اواخر هزاره دوم ق.م. جلوه‌گر می‌شود. در کاوش‌های باستان‌شناسی چغازنبیل، شوش و سایر نقاط باستانی ایران، علاوه بر لعاب روی سفال، خشت‌های لعابدار نیز یافته شده است. فن و صنعت موزاییک‌سازی یعنی ترکیب سنگ‌های رنگی کوچک و طبق طرح‌های هندسی و با نقوش مختلف زیبا در این زمان به اوج ترقی و پیشرفت خود رسیده که ساغر بدست آمده از حفریات مارلیک را می‌توان نمونه عالی و کامل آن دانست. این جام موزاییکی که از ترکیب سنگ‌های رنگین به شیوه دو جداره ساخته شده از نظر اصطلاح فنی به «هزار گل» معروف است و از لحاظ کیفیت کار در ردیف منبت قرار دارد.  تزئینات به جای مانده از زمان هخامنشیان حکایت از کاربرد آجرهای لعابدار رنگین و منقوش و ترکیب آنها دارد، بدنه ساختمان‌های شوش و تخت جمشید با چنین تلفیقی آرایش شده‌اند، دو نمونه جالب توجه از این نوع کاشی‌کاری در شوش به دست آمده که به «شیران وتیراندازان» معروف است. علاوه بر موزون بودن و رعایت تناسب که در ترکیب اجزاء طرح‌ها به کار رفته، نقش اصلی همچنان حکایت از وضعیت و هویت واقعی سربازان دارد. چنان که چهره‌ها از سفید تا تیره و بالاخره سیاه رنگ است، وسایل زینتی مانند گوشواره و دستبندهایی از طلا در بردارند و یا کفش‌هایی از چرم زرد رنگ به پا دارند. از تزئینات کاشی همچنین برای آرایش کتیبه‌ها نیز استفاده شده است. رنگ متن اصلی کاشی‌های دوره هخامنشیان اغلب زرد، سبز و قهوه‌ای می‌باشد و لعاب روی آجرها از گچ و خاک پخته تشکیل شده است.  نمونه‌های دیگری از این نوع کاشی‌های لعابدار مصور به نقش حیوانات خیالی مانند «سیمرغ» و یا «گریفن» دارای شاخ گاو، سر و پای شیر و چنگال پرندگان نیز طی حفاری‌ها به دست آمده است. قطعاتی از قسمت‌های مختلف کاشی‌کاری متنوع زمان هخامنشیان در حال حاضر در مجموعه موزه لوور و سایر موزه‌های معروف جهان قرار دارد. در دوره اشکانیان صنعت لعاب‌دهی پیشرفت قابل ملاحظه‌ای کرد، و به خصوص استفاده از لعاب یکرنگ برای پوشش جدار داخلی و سطح خارجی ظروف سفالین معمول گردید، و همچنین غالباً قشر ضخیمی از لعاب بر روی تابوت‌های دفن اجساد کشیده می‌شده است. در این دوره به تدریج استفاده از لعاب‌هایی به رنگ‌های سبز روشن و آبی فیروزه‌ای رونق پیدا کرد. بنا به اعتقاد عده‌ای از محققان، صنعت لعاب‌سازی در زمان اشکانیان در نتیجه ارتباط تجاری و سیاسی بین ایران و خاور دور به چین راه یافته، و سفالگران چین در زمان سلسله‌هان (۲۰۶ق م –۲۲۰ میلادی) از فنون لعاب‌دهی رایج در ایران برای پوشش ظروف سفالین استفاده می‌کرده‌اند. با وجود توسعه فن لعاب‌دهی به علت ناشناخته ماندن معماری دوره اشکانی در ایران، گمان می‌رود در این دوره هنرمندان استفاده چندانی از لعاب برای پوشش خشت و آجر نکرده و نقاشی دیواری را برای تزیین بناها ترجیح داده‌اند. دیوار نگاره‌های کاخ آشور و کوه خواجه سیستان یادآور اهمیت و رونق نقاشی دیواری در این دوره است. طرح‌های تزیینی این دوره از نقش‌های گل و گیاه، نخل‌های کوچک، برگ‌های شبیه گل «لوتوس» و تزئینات انسانی و حیوانی است، که در آرایش دو بنای یاد شده نیز به کار رفته است.  در عصر ساسانیان هنر و صنعت دوره هخامنشیان مانند سایر رشته‌های هنری ادامه پیدا کرد، و ساخت کاشی‌های زمان هخامنشیان با همان شیوه و با لعاب ضخیم‌تر رایج گردید. نمونه‌های متعددی از این نوع کاشی‌ها که ضخامت لعاب آنها به قطر یک سانتیمتر می‌رسد در کاوش‌های فیروزآباد و بیشابور به دست آمده است. در دوره ساسانیان علاوه بر هنر کاشی‌سازی هنر موازییک‌سازی نیز متداول گردید. مخصوصاً پوشش دو ایوان شرقی و غربی بیشابور از موزاییک به رنگ‌های گوناگون و تزیینات گل و گیاه و نقوشی از اشکال پرندگان و انسان را در بر می‌گیرد. کیفیت نقوش موزاییک‌های مکشوفه در بیشابور گویای ادامه سبک و روش هنری است که در دوره اسلامی به شیوه معرق در کاشی‌سازی و کاشی‌کاری تجلی نموده است. رنگ‌آمیزی‌های متناسب، ایجاد هماهنگی و رعایت تناسب از ویژگی‌های کاشی‌کاری‌های این دوره می‌باشد. پس از گسترش اسلام، به مرور هنر کاشی‌کاری یکی از مهمترین عوامل تزئین و پوشش برای استحکام بناهای گوناگون به ویژه بناهای مذهبی گردید. یکی از زیباترین انواع کاشی‌کاری را در مقدس‌ترین بنای مذهبی یعنی قبه الصخره به تاریخ قرن اول هجری می‌توان مشاهده کرد. از اوایل دوره اسلامی کاشی‌کاران و کاشی‌سازان ایرانی مانند دیگر هنرمندان ایرانی پیشقدم بوده و طبق گفته مورخین اسلامی شیوه‌های گوناگون هنر کاشی‌کاری را با خود تا دورترین نقاط ممالک تسخیر شده- یعنی اسپانیا- نیز برده‌اند. هنرمندان ایرانی از ترکیب کاشی‌های با رنگ‌های مختلف به شیوه موزاییک، نوع کاشی‌های «معرق» را به وجود آوردند و خشت‌های کاشی‌های ساده و یکرنگ دوره قبل از اسلام را به رنگ‌های متنوع آمیخته و نوع کاشی «هفت رنگ» را ساختند. همچنین ازترکیب کاشی‌های ساده با تلفیق آجر و گچ، نوع کاشی‌های «معقلی» را پدید آوردند. و به این ترتیب از قرن پنجم هجری به بعد کمتر بنایی را می‌توان مشاهده کرد که با یکی از روش‌های سه‌گانه فوق و یا کاشی‌های گوناگون رنگین تزیین نشده باشد.    کاشی هفت رنگ - قرن هشتم هجری - ایران      کاشی هفت رنگ - قرن دهم هجری - ترکیه    1- تعریف کاشی و سرامیک کلمه کاشی (TILE) از کلمه لاتین TEGULA گرفته شده که مترادف فرانسوی TUILE می باشد به معنای گل پخته سقف و کلمه انگلیسی TILE نیز به معنای پوشش بر روی ساختمان است. کلمه سرامیک (CERAMIC) نیز از ریشه یونانی آن یعنی کراموس KERAMOS گرفته شده به معنی سفالگری (POTIERY) و چیزی که سوخته شود. در این رابطه در یونان باستان نیز سرامیک‌های قدیمی مربوط به 2000 سال قبل از میلاد مسیح پیدا شده است هر چند کاشی‌های آجرنمای لعاب‌دار در 518 سال قبل از میلاد مسیح در تخت جمشید (پرسپولیس) ایران بکار رفته است و در عراق نیز 575 سال قبل از میلاد و در یونان 880 سال قبل از میلاد آثار کاشی بنیانگذاری شده است.    2- تاریخچه کاشی و سرامیک اشکال اولیه کاشی‌های سرامیکی مربوط به دوران قبل از تاریخ است وقتی که استفاده از رس بعنوان یکی از مصالح ساختمانی در چندین تمدن اولیه توسعه یافت. کاشی‌های مدرن اولیه بطور زمخت شکل داده شده بود و استقامت کاشی‌های امروزی را دارا نبودند. مصالح کاشی‌ها از کف رودخانه‌ها استخراج شده در بلوک‌های ساختمانی فرم داده شده و در آفتاب خشک می‌شدند. کاشی‌های اولیه خام بوده‌اند ولی حتی در 6000 سال قبل مردم با استفاده از رنگ زدن و کنده‌کاری ظریف روی کاشی‌ها از آنها برای تزیین استفاده می‌کردند.  اینکه اولین بار کاشی به وسیله چه کسی و در چه مملکتی و در چه تاریخی ساخته شد اطلاعی در دست نیست ولی اگر کاشی را یک نوع آجر فرض کنیم که دارای سطحی شیشه‌ای بوده و آب در آن نفوذ نمی‌کند در نتیجه می‌توانیم آجر جوش را یک نوع کاشی فرض کرده و در این صورت می‌توانیم زمان پیدایش کاشی را تقریباً هم‌زمان با پیدایش آتش و آجر بدانیم. بدین صورت که خاک‌های رس مجاور با اجاق انسان‌های اولیه تبدیل به آجر شده و آن قسمت از آجر که بیشتر در مجاورت آتش بود و حرارت بیشتری دید به مرحله ذوب شدن رسیده و تبدیل به آجرجوش گردید و در نتیجه اولین قطعات کاشی (آجری که آب در آن نفوذ نمی‌کند) در اختیار بشر قرار گرفت. نخستین کاشی به مفهوم امروزی که به دست بشر ساخته شد و باستان شناسان به آن دسترسی پیدا کرده‌اند مربوط به مصر است که قدمت آن را مربوط به ۴۷۰۰ سال قبل از میلاد می‌دانند. در ناحیه بین‌النهرین در نزدیکی شهر نینوا پایتخت امپراطوری آشور در ساحل شرقی رودخانه دجله در ۷۰۰ سال قبل از میلاد نیز کاشی‌سازی رواج داشته است. مصری‌های باستان، اولین کسانی بودند که کشف کردند کاشی‌های رسی پخته شده در کوره محکم‌تر و در برابر آب مقاوم‌تر هستند. بسیاری از تمدن‌های باستان از کاشی‌های مربعی کوچک پخته شده رسی برای تزیین در معماری استفاده می‌کردند. ساختمان‌های شهرهای قدیمی بین‌النهرین با سفالینه‌های قرمز بدون لعاب و کاشی‌های رنگارنگ نماکاری شده بودند. یونانیان و رومیان باستان از سرامیک در کف، سقف و حتی لوله‌کشی درون ساختمان‌ها استفاده می‌کردند. چینی‌ها از رس سفید رنگ به نام کائولین استفاده می‌کردند تا بتوانند سرامیکی مقاوم و سفید رنگی به نام چینی (Porcelain) تولید کنند. در اروپای قرون وسطی از کاشی‌ها در کف کلیساها استفاده می‌شد. در سراسر قاره اروپا بیزاسن‌ها به بهترین شکل از کاشی‌های کوچک در مقیاس‌های کوچک استفاده می‌کردند. آنها با استفاده از کاشی و شیشه و سنگ الگوهای موزاییکی پر مفهوم و زیبایی خلق کرده‌اند. سرامیک‌های ایرانی تحت تاثیر کاشی‌های وارد شده از چین بودند این کاشی‌ها که برای مقاصد تزیینی استفاده می‌شدند در سراسر آسیای جنوبی، آفریقای شمالی، اسپانیا و حتی اروپا نیز پخش گردید. از آنجا که هنر اسلامی از تخیلات انسانی سرچشمه می‌گرفت و در پیشرفت و توسعه دین اسلام تاثیر گذار بود صنعتگران به ارائه کاشی‌های با رنگ روشن و مرصع یا بافت پیچیده روی آوردند.  کاشی‌های لعابی پررنگ در الگوهای موزاییک‌های بزرگ و تغییر رنگ‌های ظریف کنار هم چیده می‌شدند. صنعتگران مسلمان از اکسیدهای فلزی مانند قلع، مس، کبالت، منیزیم و آنتیمون برای لعاب کاشی استفاده می‌کردند که لعابی درخشنده‌تر و محکمتر حاصل می‌نمود. در قرن پانزدهم کاشی‌های با لعاب اکسید فلز در ایتالیا متداول شدند و بتدریج در صنعتگران شمال ایتالیا نفوذ کردند. مراکز تجاری مهم اروپایی به این موتیف‌های محلی اهمیت دادند بطوریکه برخی از این کاشی‌ها هنوز هم استفاده می‌شوند مانند کاشی دلفت (از دلفت هلند) و کاشی ماجولیکا (از مایورکای اسپانیا).   امروزه اغلب شرکت‌های سازنده تجاری از روش پرس خاک (press dust) استفاده می‌کنند. ابتدا مخلوط مواد در شکل مورد نظر پرس شده و سپس لعاب زده می‌شود (ممکن است لعاب زده نشود) و سپس در کوره پخت می‌شود. برخی از صنعتگران ممکن است با پرس ملات یا با پهن کردن خمیر و قطع آن با استفاده از قالب همانند شیرینی‌پزها کاشی‌ها را با شکل مورد نظر تولید کنند.  روش برش کاشی هر چه باشد نیاز به پخته شدن دارد تا سخت شود. خلوص رس، دفعات پختن و دمای کوره عواملی هستند که در تعیین قیمت و کیفیت کاشی تاثیر گذارند. دمای کوره از 900 درجه فارنهایت تا 2500 درجه فارنهایت متغیر است. هر چه دمای کوره کمتر باشد تخلخل کاشی بیشتر بوده و لعاب نرم‌تر است. دمای بالاتر کاشی متراکم‌تر و لعاب محکم‌تری تولید می‌کند.  باستان‌شناسان در یافته‌اند که بشر اولیه در حدود 24000 سال قبل از میلاد اقدام به ساخت سرامیک می‌کرده است. این سرامیک‌ها در چکسلواکی یافت شده‌اند و به شکل حیوانات و پیکره انسان، تخته صاف و توپ می‌باشد. این سرامیک‌ها را از چربی حیوانات به همراه استخوان آنها و خاکستر استخوان و مقداری رس ریزدانه می‌ساختند و بعد از شکل دادن آن را در دمایی در حدود 500 تا 800 درجه سانتیگراد در کوره‌های گنبدی شکل و یا به شکل نعل اسب پخت می‌نمودند. اما هنوز معلوم نیست این نوع از سرامیک‌ها را به چه علتی می‌ساختند. اولین ظروف سفالی مورد استفاده در 9000 سال قبل از میلاد مسیح ساخته می‌شد و برای نگهداری غذا و دانه‌های خوراکی مورد استفاده قرار می‌گرفت. ساخت شیشه نیز تقریباً هم‌ زمان با سفال و در 8000 سال پیش در مصر آغاز شد بطوریکه در پخت سفال به علت حضور اکسید کلسیم به همراه شن، و سودا در نهایت به سفال‌های لعابدار رنگی منجر شد. کاشی‌کاری یکی از روش‌های دلپذیر تزئین معماری در تمام سرزمین‌ها علی‌الخصوص کشورهای اسلامی است. تحول و توسعه کاشی‌ها از عناصر خارجی کوچک رنگی در نماهای آجری آغاز و به پوشش کامل بنا در آثار تاریخی قرون هشتم و نهم هجری انجامید. در سرزمین‌های غرب جهان اسلام که بناها اساساً سنگی بود، کاشی‌های درخشان رنگارنگ بر روی دیوارهای سنگی خاکستری ساختمان‌های قرن دهم و یازدهم ترکیه، تأثیری کاملاً متفاوت اما همگون و پر احساس ایجاد می‌کردند. تا دو قرن پس از ظهور اسلام در منطقه بین‌النهرین شاهدی بر رواج صنعت کاشی‌کاری نداریم و تنها در این زمان یعنی اواسط قرن سوم هجری، هنر کاشی‌کاری احیا شده و رونقی مجدد یافت. در حفاری‌های شهر سامرا، پایتخت عباسیان، بین سال‌های 836 تا 883 میلادی بخشی از یک کاشی چهارگوش چندرنگ لعابدار که طرحی از یک پرنده را در بر داشته به دست آمده است. از جمله کاشی‌هایی که توسط سفالگران شهر سامرا تولید و به کشور تونس صادر می‌شد، می‌توان به تعداد صد و پنجاه کاشی چهارگوش چند رنگ و لعاب‌دار اشاره کرد که هنوز در اطراف بالاترین قسمت محراب مسجد جامع قیروان قابل مشاهده‌اند. احتمالا بغداد، بصره و کوفه مراکز تولید محصولات سفالی در دوران عباسی بوده‌اند. صنعت سفالگری عراق در دهه پایانی قرن سوم هجری رو به افول گذاشت و تقلید از تولیدات وابسته به پایتخت در بخش‌های زیادی از امپراتوری اسلامی مانند راقه در سوریه شمالی و نیشابور در شرق ایران ادامه یافت. در همین دوران، یک مرکز مهم ساخت کاشی‌های لعابی در زمان خلفای فاطمی در فسطاط مصر تأسیس گردید.    کاشی زرین فام - قرن پنجم هجری – کاشان      کاشی‌های هشت‌پر ستاره‌ای و چلیپا- قرن هفتم هجری- امامزاده جعفر دامغان نخستین نشانه‌های کاشی‌کاری بر سطوح معماری، به حدود سال 450 ه.ق باز می‌گردد که نمونه‌ای از آن بر مناره مسجد جامع دمشق به چشم می‌خورد. سطح این مناره با تزئینات هندسی و استفاده از تکنیک آجرکاری پوشش یافته، ولی محدوده کتیبه‌ای آن با استفاده از کاشی‌های فیروزه‌ای لعاب‌دار تزئین گردیده است. شبستان گنبددار مسجد جامع قزوین (509 ه.ق) شامل حاشیه‌ای تزئینی از کاشی‌های فیروزه‌ای رنگ کوچک می‌باشد و از نخستین موارد شناخته شده‌ای است که استفاده از کاشی در تزئینات داخلی بنا را در ایران اسلامی به نمایش می‌گذارد. در قرن ششم هجری، کاشی‌هایی با لعاب‌های فیروزه‌ای و لاجوردی با محبوبیتی روزافزون رو به رو گردیده و به صورت گسترده در کنار آجرهای بدون لعاب به کار گرفته شدند.  تا اوایل قرن هفتم هجری، ماده مورد استفاده برای ساخت کاشی‌ها گل بود اما در قرن هشتم هجری، یک ماده دست‌ساز که به عنوان خمیر سنگ یا خمیر چینی مشهور است، معمول گردید و در مصر و سوریه و ایران مورد استفاده قرار گرفت. در دوره حکومت سلجوقیان و در دوره‌ای پیش از آغاز قرن هفتم هجری، تولید کاشی توسعه خیره کننده‌ای یافت. مرکز اصلی تولید، شهر کاشان بود. تعداد بسیار زیادی از گونه‌های مختلف کاشی چه از نظر فرم و چه از نظر تکنیک ساخت، در این شهر تولید می‌شد. اشکالی همچون ستاره‌های هشت‌گوش و شش‌گوش، چلیپا و شش‌ضلعی برای شکیل نمودن ازاره‌های درون ساختمان‌ها با یکدیگر ترکیب می‌شدند. از کاشی‌های لوحه مانند در فرم‌های مربع یا مستطیل شکل و به صورت حاشیه و کتیبه در قسمت بالایی قاب ازاره‌ها استفاده می‌شد. قالب‌ریزی برخی از کاشی‌ها به صورت برجسته انجام می‌شد در حالی که برخی دیگر مسطح بوده و تنها با رنگ تزئین می‌شدند. در این دوران از سه تکنیک لعاب تک‌رنگ، رنگ‌آمیزی مینائی بر روی لعاب و رنگ‌آمیزی زرین‌فام بر روی لعاب استفاده می‌شد. تکنیک استفاده از لعاب تک‌رنگ، ادامه کاربرد سنت‌های پیشین بود اما در دوران حکومت سلجوقیان، بر گستره لعاب‌های رنگ شده، رنگ‌های کرم، آبی فیروزه‌ای و آبی لاجوردی و کبالتی نیز افزوده گشت.  ابوالقاسم عبدالله بن محمد بن علی بن ابی طاهر، مورخ دربار ایلخانیان و یکی از نوادگان خانواده مشهور سفالگر اهل کاشان به نام ابوطاهر، توضیحاتی را در خصوص برخی روش‌های تولید کاشی، نگاشته است. وی واژه هفت رنگ را به تکنیک رنگ‌آمیزی با مینا بر روی لعاب اطلاق کرد. این تکنیک در دوره بسیار کوتاهی بین اواسط قرن ششم تا اوایل قرن هفتم هجری از رواجی بسیار چشمگیر برخوردار بود. لعاب زرین‌فام که ابوالقاسم آن را دو آتشه می‌خواند، رایج‌ترین و معروف‌ترین تکنیک در تزئینات کاشی بود. این تکنیک ابتدا در قرن دوم هجری در مصر برای تزئین شیشه مورد استفاده قرار می‌گرفت. مراحل کار به این شرح بوده که پس از به کارگیری لعاب سفید بر روی بدنه کاشی و پخت آن، کاشی با رنگدانه‌های حاوی مس و نقره رنگ‌آمیزی می‌شده و مجدداً در کوره حرارت می‌دیده و در نهایت به صورت شیء درخشان فلز گونه‌ای در می‌آمده است. با توجه به مطالعات پیکره‌شناسی که بر روی نخستین کاشی‌های معروف به زرین‌فام انجام گرفته و نیز از آنجایی که در این نوع از کاشی‌ها بیشتر طرح‌های پیکره‌ای استفاده می‌شده تا الگوهای گیاهی، می‌توان گفت این نوع از کاشی‌ها به ساختمان‌های غیرمذهبی تعلق داشته‌اند.  ویرانی حاصل از تهاجم اقوام مغول در اواسط قرن هفتم هجری، تنها مدت کوتاهی بر روند تولید کاشی تأثیر گذاشت و در واقع هیچ نوع کاشی از حدود سال‌های 654-642 ه.ق بر جای نمانده است. پس از این سال‌ها، حکام ایلخانی اقدام به ایجاد بناهای یادبود کرده و به مرمت نمونه‌های پیشین پرداختند. نتیجه چنین اقداماتی، احیای صنعت کاشی‌سازی بود. در این دوران، تکنیک مینایی از بین رفت و گونه دیگری از تزئین سفال که بعدها عنوان لاجوردینه را به خود گرفت، جانشین آن شد. در این تکنیک، قطعات قالب‌ریزی شده با رنگ‌های سفید، لاجوردی و در موارد نادری فیروزه‌ای، لعاب داده می‌شدند و پس از اضافه شدن رنگ‌های قرمز، سیاه یا قهوه‌ای بر روی لعاب، برای بار دوم در کوره قرار داده می‌شدند.  در اوایل دوره ایلخانی، تکنیک زرین‌فام بر روی لعاب بدون هیچ رنگ افزوده‌ای به کار برده می‌شد، لکن در ربع پایانی قرن هفتم، رنگ‌های لاجوردی و فیروزه‌ای به میزان اندکی مورد استفاده قرار گرفتند. با نزدیک شدن به قرن هشتم هجری، آبی لاجوردی از رواج و محبوبیت بیشتری برخوردار شد و سرانجام تکنیک نقاشی زیر لعاب با استفاده از رنگ‌های آبی لاجوردی و اندک مایه‌ای از رنگ‌های قرمز و سیاه، جایگزین نقاشی زرین فام شد که کاشی‌های تولید شده با چنین تکنیکی معمولا با نام کاشی‌های سلطان‌آباد شناخته می‌شوند. این تکنیک تا اواسط قرن هشتم مورد استفاده قرار می‌گرفت و پس از آن منسوخ شد. این تکنیک برای نخستین بار در آغاز قرن هفتم هجری در آناتولی اقتباس شده و یک قرن بعد در ایران و آسیای مرکزی پدیدار شده است. این نوع از کاشی‌ها برای ایجاد طرحی پیچیده در کنار یکدیگر چیده می‌شده و از آنها برای تزئین محراب‌ها استفاده می‌شد. شیوه کار به این صورت بوده است که سفال‌های لعاب داده شده را بر مبنای طرح اصلی می‌بریدند و سپس با در کنار هم قرار دادن آنها، طرح اصلی را می‌ساختند. در دوره ایلخانیان برای نخستین بار این تکنیک مورد استفاده قرار گرفت؛ مانند آنچه که در مقبره امام‌زاده جعفر اصفهان (726 ه.ق) به چشم می‌خورد؛ اما کاربرد وسیع آن در دوره میانی قرن نهم هجری رواج پیدا کرد. طیف وسیع و پیشرفته‌ای از کاشی‌های معرق بر روی تعدادی از بناهای مهم یادبود این دوران دیده می‌شوند که به عنوان نمونه می‌توان به مسجد گوهرشاد در مشهد، مدرسه آلغ بیک در سمرقند و مدرسه خرگرد اشاره کرد.  با توجه به وقت‌گیر بودن نصب کاشی‌های معرق، در اواخر قرن نهم هجری تکنیک ارزان‌تر و سریع‌تری با نام هفت‌رنگ، جایگزین آن شد. این تکنیک، ترکیب رنگ‌های مختلف و متعددی را بر روی کاشی ممکن ساخته بود. همچنین در چنین شیوه‌ای، رنگ‌ها مجزا بوده و درون مرزهای یکدیگر نفوذ نمی‌کردند، زیرا توسط خطوط رنگینی مرکب از منگنز و روغن دنبه از یکدیگر جدا می‌شدند. در بسیاری از بناهای تیموریان شاهد رواج مجدد کاشی‌کاری به شیوه هفت‌رنگ هستیم که به عنوان نمونه می‌توان از مدرسه غیاثیه خردگرد که در سال 846 ه.ق تکمیل شده یاد کرد. مساجد و مدارس صفویه به طور کلی با پوششی از کاشی‌ها در درون و بیرون بنا تزئین شده‌اند. در حالیکه کاربرد کاشی‌های معرق تداوم می‌یافت، شاه‌عباس که برای دیدن بناهای مذهبی کامل نشده‌اش بی‌تاب بود، استفاده بیشتر از تکنیک سریع کاشی هفت‌رنگ را تقویت کرد.   کاشی معرق- پنجره مشبک کاری مسجد شیخ لطف‌الله اصفهان در عصر صفویه، کاشی هفت‌رنگ در قصرهای اصفهان به نحوی گسترده مورد استفاده قرار گرفت و نصب کاشی‌های چهارگوش درون قاب‌های بزرگ، منظره‌هایی بدیع همراه با عناصر پیکره‌ای و شخصیت‌های مختلف، به وجود آورد. در قرن دوازدهم هجری، با روی کار آمدن زندیه عمارت‌سازی در اندازه‌های جاه‌طلبانه به ویژه در شیراز، پایتخت زندیان، از سر گرفته شد و به همین دلیل، جنبش جدیدی در صنعت کاشی‌سازی پدید آمد. در این عصر، تصاویر کاشی‌ها با نوعی رنگ جدید صورتی که در دوران حکمرانی قاجار نیز استفاده می‌شده، نقاشی می‌شدند. صنعت کاشی‌سازی اسلامی در دوره‌هایی از پورسلین  تأثیر پذیرفته است. حاصل این تأثیرات، ساخت کاشی‌هایی با لعاب سفید و طرح‌های آبی است. اقتباس هنرمندان اسلامی از چینی‌های آبی- سفید قابل ملاحظه است. در اواسط قرن نهم هجری، نقش‌مایه‌های چینی کاملا در نقشمایه‌های دوران اسلامی جذب شده و حاصل آن، پدیدار شدن یک سبک اسلامی- چینی دو رگه، دلپذیر و قابل قبول بود. هنر کاشی‌کاری ترکیه تا حد زیادی تحت تأثیر سنت‌های ایرانی قرار داشت. در قرن نهم هجری (تا سال 875 ه.ق) هنرمندان تبریزی با انگیزه اشتغال به فعالیت در ترکیه می‌پرداختند. در قرن دهم هجری، ایزنیک مرکز تولید ظروف سفالی و کاشی در ترکیه محسوب می‌شد. یک رنگ قرمز درخشان جدید و یک دوغاب غنی‌شده از آهن به صورت ضخیم غیرقابل نفوذ به زیر لعاب، به کار گرفته می‌شده که از ویژگی‌های کاشی ایزنیک به شمار می‌آمد. یک سبک برگدار زیبا با طراحی‌های واقعی از گل‌های لاله، سنبل و میخک نیز بر روی کاشی‌ها، منسوجات، جلدسازی و سایر هنرهای ترکیه قرن دهم مورد استفاده قرار گرفتند. اما پس از قرن یازدهم هجری، کیفیت کاشی ایزنیکی رو به افول گذاشت و از این دوران به بعد، ساخت کاشی در شهر کوتاهایا در مرز فلات آناتولی ادامه یافت. ساخت کاشی در سوریه نیز صورت می‌گرفته است. سفالگران دمشقی در قرن نهم هجری کاشی‌های سفید- آبی تولید می‌کردند اما یک قرن بعد طرح کاشی‌های سوریه‌ای بازتاب کاشی‌های ایزنیک بود. کاشی‌های سوریه در رنگ‌های سبز روشن، فیروزه‌ای و ارغوانی تیره خاصی در زیر لعاب نقاشی شده‌اند. بهترین دوره برای کاشی‌سازان دمشق، قرن دهم هجری است. پس از آن، گرچه تولید کاشی تا قرن سیزدهم ادامه یافت اما کیفیت آن کاهش یافت و طرح‌های کاشی‌های سوریه یک دست شد.    3- تاریخچه کاشی در ایران در بازار کار ایران کاشی به قطعه سنگ مصنوعی گفته می‌شود که طول و عرض آن مختلف بوده و ضخامت آن چند میلیمتر و یک روی آن دارای سطحی شیشه‌ای بوده و کاملا صاف و صیقلی است، به همین علت به راحتی قابل تمیز کردن است و اغلب در محل‌هایی از ساختمان مورد استفاده قرار می‌گیرد که امکان رشد میکروب بیشتر بوده و در نتیجه احتیاج به نظافت بیشتر دارد؛ مانند حمام‌ها، توالت‌ها، آشپزخانه‌ها و آب‌ریزگاه‌های عمومی و غیره. صنعت کاشی‌سازی در ایران سابقه طولانی دارد، حتی در دوران قبل از اسلام و حتی قبل از میلاد نیز در ایران رواج داشته، به طوری که نمونه‌هایی از صنعت کاشی‌کاری ایران در شوش که مربوط به کاخ هخامنشیان است پیدا شده که قدمت آن مربوط به ۴۰۰ سال قبل از میلاد است که به وسیله باستان‌شناسان فرانسوی به فرانسه برده شد و اکنون در موزه‌های فرانسه موجود است. صنعت کاشی‌سازی بعد از اسلا م نیز در ایران رواج داشت و کم و بیش راه ترقی خود را طی می‌کرد و در دوران صفویه این هنر به اوج ترقی خود رسید به طوری که هنوز هم کاشی‌کاری‌هایی که در زمان شاه عباس در اصفهان انجام شده از لحاظ زیبایی و ثبات رنگ بی‌نظیر است. نمونه این کاشی‌کاری در مسجد شیخ لطف‌اله در اصفهان موجود است و زیباترین معرق‌کاری دنیا است ولی این صنعت بعد از آن تاریخ رفته رفته سیر نزولی طی کرد، مخصوصاً در دوران قاجاریه و همینطور تا حدود سال‌های ۱۳۳۰ صنعت کاشی‌سازی به کلی در ایران از بین رفت و کاشی‌های ما منحصر شد به قطعه آجری لعاب‌دار نامرغوب که ضخامت آن در حدود ۱۲ تا ۱۵ میلیمتر و دارای ابعادی ناگونیا بود که در اثر کوچک‌ترین حرارت لعاب روی آن ترک خورده و منظره‌ای ناخوشایند داشت. از این سال به بعد رفته رفته صنعتگران ایرانی به فکر احیای این صنعت دیرینه افتادند و تا سال ۱۳۴۲ این صنعت با تشکیل اتحادیه‌های کاشی‌سازی رو به ترقی رفت و در این موقع ضخامت کاشی‌های ساخت ایران در حدود ۷ میلیمتر و ابعاد آن قدری گونیاتر و محصولی به مراتب تمیزتر و قابل استفاده‌تر از سابق به بازار عرضه شد و رفته رفته می‌رفت تا این صنعت در ایران پا گرفته و به عظمت دوران قبل نزدیک شود ولی در همین موقع چند کارخانه تمام اتوماتیک خارجی که محصولی بهتر و تمیزتر و همچنین در ابتدا ارزان‌تر از محصولات قبلی ایرانی داشتند به بازار کاشی ایران وارد شدند، در آن زمان صنعتگران ما از لحاظ اقتصادی یارای مقاومت در مقابل این کارخانه‌ها را نداشته و به طور کلی از بین رفتند و صنعت کاشی ما منحصر به محصولات این کارخانه‌ها که مواد اولیه و ماشین‌آلات آن بطور کامل از خارج به ایران وارد شده بود، گردید. به طور کلی تولید و رشد صنعت سرامیک ایران را می‌توان به چهار دوره کاملا مجزا تقسیم‌بندی کرد.  •    دوره اول از سال 1338 تا سال 1357: سیاست‌گذاری‌های صنعتی قبل از انقلاب در قالب برنامه‌های 5 ساله توسعه و به موازات آن ایجاد زیرساخت‌های لازم در ابتدای دهه 30 به گونه‌ای شکل گرفت که سرمایه‌های حاصل از بخش تجاری کشور به مسیر ایجاد واحدهای کوچک و بزرگ صنعتی و تولید هدایت شود. در بخش صنعت کاشی و سرامیک ایران نیز مشاهده می‌شود که موسسان و سرمایه‌گذارانی که برای اولین بار اقدام به احداث کارخانه کاشی نموده‌اند دارای پایگاه بازاری بوده و طبیعتا سرمایه حاصله نیز منشاء تجاری داشته است. سرمایه‌گذاری و احداث واحدهای اولیه کاشی و سرامیک براساس شرایط و امکانات ذیل صورت گرفت.   •    دوره دوم از سال 58 تا 1368:    مزیت نسبی مستتر در بسیاری از پارامترهای تولید مانند مواد اولیه، انرژی، نیروی کار و غیره.    تحولات اجتماعی و تغییرات الگوی تولید و مصرف در صنعت ساختمان و گرایش به استفاده از مصالح برتر در سال‌های پایانی دهه 40 و شروع دهه 50 خصوصاً در اقلامی مانند کاشی و سرامیک نیز تغییر یافت و گرایش به مصرف کالای لوکس خارجی پیدا کرد. به همین دلیل علاوه بر تولید داخلی، سالانه یک تا 1/5 میلیون مترمربع کاشی از کشورهای ایتالیا و اسپانیا وارد کشور می‌گردید اما شرایط تولید داخلی و بازار رقابتی به گونه‌ای تنظیم شده بود که این میزان واردات نه تنها هیچ‌گونه اثر سوء بر تولید داخلی نداشت، بلکه به لحاظ کیفیت و تنوع طرح‌های کاشی وارداتی، زمینه برای ارتقای سطح کیفی محصولات داخلی نیز فراهم می‌شد.  با پشت سر گذاشتن التهابات ناشی از انقلاب و تثبیت نظام جدید سیاست‌گذاری‌های صنعتی کشور براساس رویکرد خودکفایی در تولید به جای واردات شکل گرفت. تاثیر این سیاست‌گذاری در صنعت کاشی کشور در احداث واحدهای جدید و توسعه کارخانه‌های احداث شده قبل از انقلاب نمایان شد. در سال 1365 با نظارت وزارت صنایع با خرید انبوه برای تعداد ده واحد تولید کاشی شامل چهار واحد کاشی کف هر یک با ظرفیت اولیه 750 هزار مترمربع و 6 واحد کاشی دیوار هر یک با ظرفیت اولیه 5/1 میلیون مترمربع گشایش اعتبار شد. ماشین‌آلات کارخانه‌های مذکور از سال 66 تدریجاً وارد کشور گردید و اولین واحد در سال 1372 و بقیه آنها تدریجاً تا سال 1375 به بهره‌برداری رسیدند. در این زمان مجموع ظرفیت تولید کاشی و سرامیک ایران به حدود 20 میلیون متر مربع رسید. این موضوع نشان‌دهنده عزم راسخ سیاست‌گذاران صنعتی کشور و مسوولان به تحقق رویکرد خودکفایی و تولید جایگزین واردات بوده است. در ادامه به دلیل محدودیت‌های ارزی و همچنین ارتقاء کیفیت تولیدات کاشی و سرامیک کشور به سطح مطلوب، که همانا تامین نسبی نیازهای داخلی بود، محدودیت‌های تعرفه‌ای برقرار و ورود کاشی و سرامیک عملاً متوقف شد.  •    دوره سوم از سال 68 تا 79: در این دوره به دلیل پایان یافتن جنگ و تثبیت شرایط داخلی و رونق گرفتن صنایع خصوصاً ساختمانی و نیاز روزافزون به مصالح ساختمانی از جمله کاشی و سرامیک، روند سرمایه‌گذاری و رشد صنعت کاشی و سرامیک با شتاب بیشتری ادامه یافت و با ورود تدریجی محصولات واحدهای جدید الاحداث به بازار داخلی و تامین کامل نیازهای بازار، بخشی از آن نیز روانه بازارهای بین‌المللی شد. متوسط رشد سالانه از سال 58 تا پایان 79 (به مدت 20 سال) حدوداً معادل 2/8 درصد می‌باشد که این درصد رشد دقیقا براساس پارامترهایی مانند رشد جمعیت و رشد اقتصادی کشور بوده است.  •    دوره چهارم از ابتدای سال 1380 تا کنون: همانگونه که قبلا ذکر شد رشد صنعت کاشی و سرامیک ایران طی سه دوره اول (1379 -1338) رشد متوازن و منطبق بر نیاز بازار داخلی و توان صادراتی این صنعت بوده است. با تصویب برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی کشور و ایجاد تسهیلات برای سرمایه‌گذاری و تشکیل صندوق ارزی، هجوم سرمایه‌گذاران برای احداث واحدهای جدید با صدور سهل و آسان موافقت اصولی و پرداخت تسهیلات توسط شبکه بانکی کشور آغاز شد. به طوری که ظرف مدت دو سال بیش از 500 میلیون متر مربع موافقت اصولی صادر گردید که بیش از 220 میلیون آن وارد فاز اجرایی گردید. تولید و مصرف از نیمه دوم سال 1381 توازن بین مصرف و تولید به هم خورده و آثار مازاد تولید در بازارهای داخلی به صورت نابسامانی‌هایی در شبکه تولید و توزیع نظیر افزایش کمیسیون عاملین فروش، افزایش زمان دریافت وجه کالا، عرضه کاشی و سرامیک درجه 1 و 2 به قیمت کالاهای با درجه پایین‌تر، حذف درجه 1 و 2 از لیست قیمت‌ها و موارد دیگر نمایان شد. با گذشت زمان و افزایش سریع تولیدات و رسوب بخشی از تولیدات در سطح بازار و کارخانه‌ها و افزایش نابسامانی‌ها مرحله ورود به بحران از نیمه دوم سال 1382 آغاز گردید.راهنمای خرید و نصب كاشی برای محاسبه مقدار كاشی مورد نیاز برای پوشش یك سطح باید علاوه بر مساحت كار به روش نصب كاشی و همچنین چیدمان و آرایش كاشی ها دقت فراوان نمود به عنوان نمونه اگر در چیدمان کاشی كاری از بندهای بزرگ استفاده خواهید كرد ،مساحت این بندها می تواند در مقدار کاشی مورد نیاز تاثیرگذار باشد .همچنین به خاطر داشته باشید كه حتی در بهترین دسته بندی و سورتینگ كاشی ممكن است درصد كمی خطای كیفی مشاهده شود ،لذا اگر زیبایی سطح مورد كار حساس است پیشنهاد می كنیم حداكثر تا 5% متراژ كل برای اینكه انتخاب بهترین قطعات كاشی برای شما ممكن باشد در نظر بگیرید،البته این موضوع كاملا بستگی به حساسیت شما دارد،همچنین چیدمان كاشی می تواند پرت و ضایعات ایجادنماید كه این مقدار را هم باید در برآوردتان منظور نمایید ،مثلا نصب كاشی به شكل های شطرنجی ،اریب ویا دوطرحی ویا متن وحاشیه پرت بیشتری نسبت به مدل چیدمان ساده دارد.لذا توصیه می شود به طور كلی بسته به شرایط طرح و فضا وزیبایی كه انتظار دارید 5%الی 10% متراژ كل كاشی را بیشتر در نظر بگیرید فراموش نكنید بسته به شرایط محل كاشی كاری ممكن است برای توسعه آتی و یا تغییرات احتمالی و دلایل دیگری نیاز به خرید مجدد از همان كاشی داشته باشید ،پس اكیدا توصیه می كنیم كه علاوه براینكه در هنگام خرید به اطلاعات نوشته شده روی جعبه كاشی توجه می فرمائید تامنطبق با خواسته شما باشد ،این اطلاعات را در محل مناسبی ثبت نمایید مثلا می توانید روی یك كاشی نمونه ودر محل مناسبی این اطلاعات را بچسبانید. این اطلاعات كه شامل اعداد و حروف می باشد كد تولید كاشی بوده و به فروشنده كمك می كند تا نزدیك ترین محصول به كاشی كار شده را در اختیار شما بگذارد..   ادامه مطلب نوشته شده توسط ابوالقاسم شفیع پور آکردی در |  لینک ثابت   • 6 نظر یکشنبه سی ام بهمن 1390 کاشیکاری و نصب سرامیک قبل از اقدام به كاشیكاری دیوارها، باید وضع دیوارها به لحاظ تراز و شاقول بودن  و همچنین قائمه بودن زوایا كنترل شود و چنانچه نواقص و اشكالاتی در زیرسازی  وجود داشته باشد، باید آن را مطابق نظر دستگاه نظارت مرتفع نمود.روی  سطوحی كه برای كاشیكاری در نظر گرفته شده است، نباید پوششی از  كاهگل، گچ و خاك، گچ یا هر نوع ملات دیگری غیر از ماسه و سیمان وجود داشته  باشد. اگر ملات مصرف شده در بندكشی آجرهای دیوار، ملاتی غیر از ماسه و   سیمان باشد، بهتر است لااقل 24 ساعت قبل از اقدام به كاشیكاری، سطح دیوار  با ملات ماسه سیمان (به نسبت 6 ماسه و 1 سیمان، یا 10 ماسه و 1 سیمان)  به طریق گلنم (پاشیدن ملات) به ضخامت 3 تا 5 میلیمتر پوشانده شود. موارد   فوق برای مواقعی است كه كاشیكاری با دوغاب‌ریزی انجام می‌شود.  كاشی را نباید قبل از نصب، مدت زیادی در آب قرار داد كه زنجاب شود، فقط كافی است كاشی را در آب فرو برده و به كار برد. عرض بند در كاشیكاری حوضها و استخرها همیشه باید 2 تا 3 میلیمتر باشد تا بندها به وسیله ملات پر شود. فضای بین دیوار و كاشی به طور متوسط 3 سانتیمتر بوده و باید به نحوی از ملات پر شود كه ملات كاملاً سطح پشت كاشی را بپوشاند. ریختن خرده آجر، گل رس (كه غالباً برای چسباندن كاشی به كار می‌رود) و مانند اینها به پشت كاشی، ممنوع است. در حمام، دستشوئی و مانند آن كه عایقكاری در بدنه دیوار قرار دارد، حتماً باید روی عایقكاری توری سیمی، نصب و كاملاً به دیوار محكم شود. عایقكاری پشت كاشیكاری، نباید چروك خورده باشد. بهتر است در تهیه ملات از مصرف سیمان سفید خودداری كرد. چنانچه اجباراً در ساختن ملات از سیمان سفید استفاده شود، باید به جای ماسه، پودر كوارتز (سنگ شیشه) به كار رود. بهترین نسبت برای مخلوط كردن سیمان سفید و كوارتز نسبت یك سیمان و 6 پودر كوارتز تا یك سیمان و 10 پودر كوارتز می‌باشد. نباید كاشی دیواری را در اماكنی كه در معرض یخزدگی قرار می‌گیرد، به كار برد. نصب سرامیك: سرامیك را روی بستری از ملات كه در بالا توضیح داده شد، قرار داده و با تخته ماله سطح آن را صاف می‌كنند. باید توجه داشت كه هنگام چسباندن سرامیك، اندود رویه (ملات) نباید گیرش خود را آغاز كرده باشد، زیرا در آن صورت سرامیك كاملاً به ملات نچسبیده و بعداً جدا خواهد شد. پس از نصب سرامیك، و گیرش ملات، سطح سرامیك را آب می‌زنند تا كاغذ روی آن جدا شود و پس از آن با دوغاب، درز آنها را پر می‌كنند. ممكن است سرامیكها روی كاغذ نبوده و جدا باشند كه در آن صورت نصب سرامیك، دانه دانه و با دقت فراوان پهلوی یكدیگر انجام می‌شود. در این حالت باید سطح به دست آمده كاملاً صاف و یكنواخت باشد. شكل سرامیك، مربع، مستطیل، شش‌گوشه و مانند اینهاست. ـ بندكشی میزان دوغاب سیمان و پودر سنگ برای پر كردن بندها به اندازه سرامیكها بستگی دارد. دوغاب مصرف شده برای بندكشی همواره بیشتر از حجم فضای خالی است، زیرا مقداری از دوغاب مصرفی برای سرامیك‌كاری باقی می‌ماند كه پاك می‌شود و مصرف مجدد ندارد و لذا حجم دوغاب مصرفی برای سرامیك‌كاری با احتساب دورریز به میزان یك لیتر در هر مترمربع پیشنهاد می‌شود. در بندكشی می‌توان متناسب با رنگ سرامیك از رنگهایی استفاده كرد كه به زیبایی سرامیك بیفزاید. ـ مراقبت ضمن گیرش حداقل تا سه روز بعد از نصب سرامیك نباید به آن ضربه مكانیكی وارد آید و درجه حرارت فضایی كه سرامیك شده، نباید از 5+ درجه سانتیگراد كمتر شود. در صورت لزوم پس از گیرش اولیه ملات بندكشی، آب دادن سرامیك در چند نوبت كمك شایانی به ازدیاد مقاومت می‌نماید. از:http://mahanco.org نوشته شده توسط ابوالقاسم شفیع پور آکردی در |  لینک ثابت   • نظر بدهید شنبه بیست و نهم بهمن 1390 کاشی معرق - پنجره مشبک کاری مسجد شیخ لطف الله اصفهان  با توجه به وقت گیر بودن نصب کاشی های معرق، در اواخر قرن نهم هجری تکنیک ارزان تر و سریع تری با نام هفت رنگ، جایگزین آن شد. این تکنیک، ترکیب رنگهای مختلف و متعددی را بر روی کاشی ممکن ساخته بود. همچنین در چنین شیوه ای، رنگ ها مجزا بوده و درون مرزهای یکدیگر نفوذ نمی کردند؛ زیرا توسط خطوط رنگینی مرکب از منگنز و روغن دنبه از یکدیگر جدا می شدند. در بسیاری از بنا های تیموریان شاهر رواج مجدد کاشی کاری به شیوه هفت رنگ هستیم که به عنوان نمونه، می توان از مدرسه غیاثیه خردگرد که در سال 846ه.ق تکمیل شده یاد کرد.   مساجد و مدارس صفویه به طور کلی با پوششی از کاشی ها در درون و بیرون بنا تزیین شده اند. در حالیکه کاربرد کاشی های معرق تداوم می یافت، شاه عباس که برای دیدن بناهای مذهبی کامل نشده اش بی تاب بود، استفاده بیشتر از تکنیک سریع کاشی هفت رنگ را تقویت کرد.  در عصر صفویه، کاشی هفت رنگ در قصرهای اصفهان به نحوی گسترده مورد استفاده قرار گرفت و نصب کاشی های چهارگوش درون قابهای بزرگ، منظره هایی بدیع همراه با عناصر پیکره ای و شخصیتهای مختلف، به وجود آورد.  در قرن دوازدهم هجری، با روی کار آمدن زندیه عمارت سازی در اندازه های جاه طلبانه به ویژه در شیراز، پایتخت زندیان، از سر گرفته شد و به همین دلیل، جنبش جدیدی در صنعت کاشی سازی پدید آمد. در این عصر، تصاویر کاشی ها با نوعی رنگ جدید صورتی که در دوران حکمرانی قاجار نیز استفاده می شده، نقاشی می شوند.   صنعت کاشی سازی اسلامی در دوره هایی از پورسلین-ظرف چینی وارداتی از دوران تانگ و سونگ- تأثیر پذیرفته است. حاصل این تأثیرات، ساخت کاشی هایی با لعاب سفید و طرح های آبی است. اقتباس هنرمندان اسلامی از چینی های آبی-سفید قابل ملاحظه است. در اواسط قرن نهم هجری، نقشمایه های چینی کاملا در نقشمایه های دوران اسلامی جذب شده و حاصل آن، پدیدار شدن یک سبک اسلامی-چینی دو رگه دلپذیر و قابل قبول بود.   هنر کاشی کاری ترکیه تا حد زیادی تحت تأثیر سنتهای ایرانی قرار داشت. در قرن نهم هجری (تا سال 875 ه.ق) هنرمندان تبریزی با انگیزه اشتغال به فعالیت در ترکیه می پرداختند.   در قرن دهم هجری، ایزنیک مرکز تولید ظروف سفالی و کاشی در ترکیه محسوب می شد. یک رنگ قرمز درخشان جدید و یک دوغاب غنی شده از آهن به صورت ضخیم غیر قابل نفوذ به زیر لعاب، به کار گرفته می شده که از ویژگی های کاشی ایزنیک به شمار می آمد. یک سبک برگدار زیبا با طراحی های واقعی از گل های لاله، سنبل و میخک نیز بر روی کاشی ها، منسوجات، جلدسازی و سایر هنرهای ترکیه قرن دهم مورد استفاده قرار گرفتند اما پس از قرن یازدهم هجری، کیفیت کاشی ایزنیکی رو به افول گذاشت و از این دوران به بعد، ساخت کاشی در شهر کوتاهایا در مرز فلات آناتولی ادامه یافت.   ساخت کاشی در سوریه نیز صورت می گرفته است. سفالگران دمشقی در قرن نهم هجری کاشی های سفید-آبی تولید می کردند اما یک قرن بعد طرح کاشی های سوریه ای بازتاب کاشی های ایزنیک بود. کاشی های سوریه در رنگ های سبز روشن، فیروزه ای و ارغوانی تیره خاصی در زیر لعاب نقاشی شده اند. بهترین دوره برای کاشی سازان دمشق، قرن دهم هجری است. پس از آن، گرچه تولید کاشی تا قرن سیزدهم ادامه یافت اما کیفیت آن کاهش یافت و طرح های کاشی های سوریه یک دست شد. پودر بند کشی - اشاره : استفاده از ترکیبات آماده برای بند کشی با توجه به شرایط محل و نوع قطعات و مصالح می تواند عاملی در افزایش دوام و استحکام و تامین زیبایی و سرعت اجراء قرار بگیرد و از نظر صرفه جویی اقتصادی نیز حایز اهمیت خواهدبود .   پودر بند کشی - مصارف : جهت درز بندی کاشی و سرامیک کلیه درز ها تا عمق ۵ میلیمتر قطعات سیمانی و بتنی و سفالی و گچی   پودر بند کشی - خصوصیات ویژه : به آسانی با آب مخلوط شده و خمیر نرمی رابا کارایی مناسب تولید می کند. قطعاتی که با این ماده بند کشی میشوند از نظر استحکام و زیبایی تظمین شده ودر ضمن از نفوذ آب و رطوبت جلوگیری میشود .   حالت فیزیکی رنگ وزن مخصوص قابلیت اختلاط ثبات حرارتی دمای محیط پودر متنوع برحسب رنگ درآب تا   پودر بند کشی - میزان مصرف : برای کاشی های ۱۵* ۱۵ با بند های ۳ میلیمتر ، ۲۵٠ گرم برای یک متر مربع کافی است .   پودر بند کشی - نحوه مصرف : برای کف و سطوحی که بیشتر در مجاورت رطوبت قرار دارند از رنگ طوسی استفاده می شود . و برای دیوارها از بقیه رنگها قبل از مصرف کلیه بندها باید به یک اندازه تراشیده و تمیز شود و سپس با برس مرطوب کاملا گردگیری شود . بند کشی باید حتماً با کاردک لاستیکی انجام و عمق بند ها کاملا پر شود قبل از خشک شدن ماده بند کشی باید از اسفنچ مرطوب استفاده کرد تا پستی و بلندی اطراف بند ها محو گشته و پس از خشک شدن کامل نیز با پارچه تمیزی باید سطح را صیقل داد . دمای اطراف نباید زیر ۵ درجه سانتیگراد باشد همچنین در گرمای بالا و در مجاور ت آب باید از بند کشی اجتناب نمود. ابتدا باید مقداری از ماده بند کشی را با رنگ اصلی مخلوط نموده و در لایه نازکی به عنوان نمونه کار اجرا نماییم تا پس از خشک شدن رنگ واقعی آن مشخص شود. پودر کاشی پس از ۲۴ ساعت بعد از نصب کاشی یا سرامیک مصرف می شود و در طول ۲ روز چندین بار روی بند ها به آرامی آب پاشیده می شود . اگر نیاز به استحکام فوق العاده باشد باید از چسب بتن آب بندی استفاده نمود .   پودر بند کشی - نحوه نگهداری : در ظروف در بسته به دور از رطوبت و فشار به مدت ۶ ماه قابل نگهداری میباشد .   نکات فنی روش نصب کاشی با چسب کاشی مشاهده در قالب پی دی اف چاپ فرستادن به ایمیل  نکات فنی روش نصب کاشی با چسب کاشی  نکات فنی کار کاشی و سرامیک به روش چسبی: روش کار به سبک چسبی یکی از جدیدترین روشهای نصب کاشی ،سرامیک و سنگ میباشد که بیشتر برای نصب کاشی بر روی دیوارهای قدیمی و تراز شده بوسیله سیمانکاری ،گچ،کاشی قدیمی ،سنگ قدیمی و..........است .کمتر از 25 سال سابقه دارد که اوایل به صورت پودر هایی از خارح کشور(چین و اسپانیا) وارد میشودند و با اب مخلوط میشودند و به صورت خمیر در می امدند که برای پروژه های خاصی برای نصب کاشی مورد استفاده قرار میگرفتند و توجه سرمایه گزاران مصالح ساختمانی را به خود جلب کردند سپس تولید کنندگان داخلی به فکر تولید این نوع محصولات افتادند و دو نوع چسب 1.چسب خمیری کاشی و سرامیک مخصوص دیوار و 2.چسب پودری برای کف تولید کردند که در حال حاضر تعداد انها به حدود 200 کارخانه در کشور میرسد. *مزایای روش نصب با چسب: 1.برای نصب مجدد کاشی به روی کاشی ،کاشی به روی دیوار گچی ،کاشی به روی دیوار سیمانی و......به کار میرود . 2.نیازی به تخریب و کنده کاری زیر کار نمیباشد. 3.سرعت نصب و بهره برداری را افزایش میدهد . 4.کثیف کاری و ریخت و پاش کمتر دارد . 5.استحکام ان هم قابل ملاحظه میباشد . 6.در برخی مدلها تنها راه نصب میباشد (کاشی ها ی ریز و سنگ انتیک) 7.هزینه کمتر     رنگ های چسب کاشی خمیری : سفید ،نقره ای و خاکستری  روش کار با چسب برای نصب کاشی ،سرامیک و سنگ: ابتدا زیر کار را با تیشه کمی زخمی نماییم ،سپس ابزار کارهای مخصوص را اماده کرده و خمیر را با کمی اب اغشته کرده و با کاردک مخصوص به متراژحدود یک متر مربع به دیوار میکشیم سپس کاشی را با کمی فشار نصب کرده و تراز مینماییم بعد از چندین ساعت عملیات بند کشی را انجام میدهیم و کار بعد از 48 ساعت قابل استفاده میباشد . روش های پخش چسب بر زیر کار به سه صورت 1.با کاردک شانه ای بر روی زیر کار 2.با کاردک قاشقی بر پشت کاشی یا سرامیک 3.روش ترکیبی روش شانه ای برای کاشیهای ابعاد ریز (زیر 20*30) و زمانی که زیر کار بسیار تراز و بدون موج باشد استفاده میشود . روش قاشقی و ترکیبی بیشتر برای نصب کاشی و سرامیک ابعاد بزرگ و زمانی که زیر کار خوب تراز نباشد و موج داشته باشد استفاده میشود.  کار بعد از چسباندن: میزان مصرف چسب برای زیر کار های صاف و تراز حدود 3.5 کیلو گرم در هر متر مریع است و میزان مصرف در زیر کارهای ناصاف حدود 5 کیلوگرم در هر متر مربع میباشد. *اطمینان در مورد استحکام و مقاومت روش نصب کاشی و سرامیک به سبک چسبی بستگی به دو عامل مهم دارد اول با کیفیت بودن و مرغوبیت چسب خمیری و دوم تجربه کاری استاد کار نصاب اشاره کرد گروه ما از چسب های درجه یک و با کیفیت و با تاریخ تولید تازه و در انبار نمانده استفاده میکند عملیات نصب هم طوری صورت میگیرد که کاشی ها به طور قابل ملا حظه محکم شوند و در برابر ضربه مقاومت نمایند. *معمولآ این عقیده در بین مردم وجود دارد که کار چسبی خود را بعد از مدتی ول میکند و نباید در حمام از چسب کاشی برای نصب استفاده کرد ؟پاسخ ما به این شک این است که نه خیال شما از بابت استحکام راحت باشد ما در نصب کاشی و سرامیک حمام مقداری چسب بتن با چسب خمیری مخلوط مینماییم تا نفوذ اب به چسب در ان تاثیری نداشته باشد و در ثانی الان چسب های ضد اب هم تولید شده اند که برای حمام توصیه میشود. *چسب پودری برای نصب کاشی و سرامیک کف مورد استفاده قرار میگیرد و ان را معمولآ با سیمان و پودر سنگ ترکیب مینمایند .بهترین فرمول ملات کف عبارت است از 020 سیمان ،0.10 چسب پودری و 0.70 پودر سنگ و در صورت نبود چسب 0.30 سیمان و 0.70 پودر سنگ فرمول سوم ملات کف 0.20 سیمان0.5 چسب بتن و 75 درصد پودر سنگ. ***نکته پایانی : قبل از خرید مصالح و بخصوص چسب با نصاب کارتان در خصوص بهترین چسب مشورت نمایید.     استفاده از چسب سرامیک پودری K-900 با خصوصیات ویژه‌ سبب تسریع در اجرا و اقتصادی شدن عملیات اجرا خواهد شد. این چسب بر پایه سیمان تولید می‌شود و در مقابل رطوبت و آب کاملاً مقاوم می‌باشد مواد موجود در چسب کاشی و سرامیک پودری قدرت انعطاف پذیری زیادی به آن خواهد داد و ضمناً باعث چسبندگی بیشتر می‌شود. چسب سرامیک پودری K-900به راحتی با آب مخلوط می‌شود و پس از خشک شدن در برابر آب، رطوبت، سرما و گرما پایدار و بادوام است. از خصوصیات ویژه دیگر آن چسبندگی خوب به مصالح ساختمان، کاهش بار مرده ساختمان و کاربرد بسیار آسان آن است. کاربردها: چسباندن سرامیک بر روی سطوح سنگی موزایک و سیمانی.  نصب قرنیزهای سنگی.  انجام کارهای ظریف و دقیق که نیاز به چسبندگی بالا و مقاومت زیاددارد.  زیرسازی سطوح ناهموار و مستحکم. مزایا:   قدرت چسبندگی بالا.  قابل استفاده برروی سطوح افقی و عمودی.   سهولت استفاده و کارآیی بالا. سبک بودن. ضد آب و غیر سمی.  مقاومت کافی در مقابل لغزش.  قابل اجرا روی بتن , سیمان , ملات آهک.  میزان مصرف: میزان مصرف چسب سرامیک پودری K-900 بستگی کامل به سطح زیرکار و سرامیک موجود دارد. در حالت استاندارد سطح به ازاء هر متر مربع 5/2 الی 5/3کیلوگرم پودر چسب سرامیک مصرف می‌شود.    نحوه مصرف: بعد از تمیز و آماده کردن زیرسازی باید دو پیمانه حجمی از پودر K-900رابا تقریباً یک و نیم پیمانه حجمی از آب مخلوط کرد تا خمیری همگن بدست آید. مخلوط باید به مدت 15 دقیقه کاملاً مخلوط شود و سپس آن را بوسیله ماله شانه‌دار مصرف نمود در صورت افزایش مقاومت می‌توان مقداری از چسب بتن استفاده نمود. سرامیک‌ها بایستی در مدت 10 دقیقه بر روی ملات خمیری نصب گردند و بعد از 24 ساعت که به استحکام نهایی خود رسیدند می‌توان  بندکشی کرد. برای ملاتهای ضخیم می‌توان مقداری سیمان و خاک سنگ درمخلوط چسب سرامیک اضافه شود. برای دیوار و داخل استخر حتماً بین 7 تا 10 درصد وزن سرامیک از چسب بتن آب‌بندی استفاده شود.


لینک دانلود